Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB), tekrarlayan obsesyonlar (zorlayıcı düşünceler) ve bunlara karşı geliştirilen kompulsiyonlar (zorlayıcı davranışlar) ile karakterize edilen bir psikiyatrik bozukluktur. OKB, kişinin günlük yaşamını ve işlevselliğini ciddi şekilde etkileyebilir ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir. OKB semptomları kişiden kişiye farklılık gösterebilir, ancak genellikle aşırı kaygı, stres ve rahatsızlık yaratır.
OKB’nin temel özellikleri şunlardır:
- Obsesyonlar (Zorlayıcı Düşünceler): Obsesyonlar, kişinin tekrar tekrar zorlayıcı ve rahatsız edici düşünceleri yaşadığı durumlardır. Bu düşünceler genellikle gerçekçi olmayan ve mantıksızdır, ancak kişi bu düşünceleri kontrol etmekte zorlanır. Örnek obsesyonlar arasında kirlenme korkusu, hastalık korkusu, dini sapkınlık düşünceleri veya şiddet içeren düşünceler bulunabilir.
- Kompulsiyonlar (Zorlayıcı Davranışlar): Kompulsiyonlar, obsesyonlarla başa çıkmak veya obsesyonların yol açtığı kaygıyı hafifletmek amacıyla kişinin tekrarlanan davranışlarını içerir. Örnek kompulsiyonlar arasında el yıkama, sayma, kontrol etme, düzenleme ve tekrar etme davranışları bulunabilir.
- Kaygı ve Rahatsızlık: OKB semptomları kişinin yoğun kaygı ve rahatsızlık yaşamasına neden olur. Kişi, obsesyonları ve kompulsiyonlarından kaçınmaya çalışsa da bu kaçınma genellikle semptomları daha da şiddetlendirebilir.
- Zaman Alıcı ve İşlevselliği Etkileyici: OKB semptomları, kişinin günlük yaşamını, iş hayatını, ilişkilerini ve genel yaşam kalitesini etkileyebilir. Kompulsiyonlar, kişinin zamanını tüketebilir ve işlevselliği olumsuz etkileyebilir.
OKB’nin nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik, nörobiyolojik ve çevresel faktörlerin etkileşimi rol oynayabilir. OKB teşhisi, semptomların ve bozukluğun şiddetinin değerlendirilmesi üzerine uzman bir sağlık profesyoneli tarafından konur.
OKB tedavisi, genellikle psikoterapi (terapi) ve ilaç tedavisi kombinasyonunu içerir. Kognitif-davranışçı terapi (KDT), OKB semptomlarını yönetmekte etkili bir terapi türüdür. İlaç tedavisi ise obsesyonları ve kompulsiyonları kontrol etmeye yardımcı olabilir.
OKB’ye sahip bireyler için erken tanı ve tedavi önemlidir, çünkü uygun tedavi ile semptomlar kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi iyileştirilebilir. Kişinin tedaviye uyumlu olması ve profesyonel destek alması önemlidir.